Hoeveel hartkleppen heeft een mens? Aantal en functie

Je hart heeft normaal vier kleppen, maar ongeveer één op de vijftig mensen heeft er vanwege een aangeboren afwijking effectief twee. Dit artikel legt uit waarom vier het standaardantwoord is, maar waarom je soms prima met twee kunt rondlopen.

Aantal hartkleppen: 4 ·
Meest voorkomende aangeboren afwijking: bicuspide aortaklep (1-2% van de bevolking) ·
Overlevingskans na electieve klepvervanging: >95% ·
Lekkende hartklep: klachtenvrije periode: jaren tot decennia mogelijk

Vier hartkleppen, één patroon: elk heeft een specifieke locatie en functie die samen zorgen dat bloed in de juiste richting stroomt.

Hoeveel hartkleppen heeft een mens?

De vier hartkleppen: namen en locaties

• Aortaklep – tussen de linkerkamer en de aorta (Hartstichting (Nederlandse patiëntenorganisatie))
• Mitralisklep – tussen de linkerhartkamer en de linkerboezem (Hartstichting)
• Pulmonalisklep – tussen de rechterhartkamer en de longslagader (Hartstichting)
• Tricuspidalisklep – tussen de rechterhartkamer en de rechterboezem (Hartstichting)

Deze vier kleppen werken als eenrichtingsventielen: ze voorkomen dat bloed terugstroomt naar de kamer of boezem waar het vandaan komt (UMC Utrecht (academisch ziekenhuis)).

Functie van elke klep

• De aortaklep laat zuurstofrijk bloed uit de linkerkamer in de aorta stromen.
• De mitralisklep regelt de stroom van de linkerboezem naar de linkerkamer.
• De pulmonalisklep stuurt zuurstofarm bloed naar de longen via de longslagader.
• De tricuspidalisklep beheert de stroom van de rechterboezem naar de rechterkamer.

Kan je leven met twee hartkleppen?

Wat is een bicuspide aortaklep?

Een bicuspide aortaklep is een aangeboren afwijking waarbij de aortaklep twee klepbladen heeft in plaats van de normale drie (Apollo Hospitals (internationaal ziekenhuis)). Ongeveer 1 tot 2% van de bevolking heeft deze variant (Ziekenhuis St Jansdal (regionaal ziekenhuis)).

Veel mensen met een bicuspide aortaklep hebben geen klachten en leven normaal zonder problemen (Ziekenhuis St Jansdal). De afwijking wordt vaak pas ontdekt bij toeval, bijvoorbeeld tijdens een hartonderzoek om een andere reden.

Gevolgen en risico’s van een bicuspide klep

• Verhoogd risico op aortaklepstenose (vernauwing) – het bloed kan moeilijker door de klep.
• Verhoogd risico op aortaklepinsufficiëntie/regurgitatie (lekkage) – bloed stroomt terug naar de kamer (Apollo Hospitals).
• Kleppen kunnen slijten of verkalken, wat op latere leeftijd klachten geeft.

Wat voel je als een hartklep niet goed werkt?

Symptomen van een lekkende of vernauwde hartklep

• Kortademigheid, vooral bij inspanning of plat liggen
• Vermoeidheid – het hart moet harder pompen
• Hartkloppingen – onregelmatige of versnelde hartslag
• Duizeligheid of flauwvallen – bij stenose kan de hersenen te weinig bloed krijgen
• Pijn op de borst – vaak bij stenose tijdens inspanning

Deze symptomen worden beschreven door zowel Apollo Hospitals als Ziekenhuis St Jansdal.

Wanneer naar de dokter?

Een lekkende klep kan jaren tot decennia klachtenvrij blijven. Maar bij een van de volgende signalen is overleg met een huisarts of cardioloog nodig:

• Pijn op de borst die niet weggaat
• Plotselinge kortademigheid
• Flauwvallen of bijna-flauwvallen
• Zeer snelle of onregelmatige hartslag

Kan een hartklep met medicijnen behandeld worden?

Medicatie bij hartklepaandoeningen

Medicijnen kunnen symptomen verlichten, maar de klep zelf niet herstellen (Hartstichting (Nederlandse patiëntenorganisatie)). Bij lichte afwijkingen kan medicatie voldoende zijn:

• Bètablokkers – verlagen hartslag en bloeddruk
• ACE-remmers – ontspannen bloedvaten
• Plaspillen (diuretica) – verminderen vochtophoping bij hartfalen

Wanneer is een operatie onvermijdelijk?

Ernstige stenose of lekkage vereist meestal een chirurgische ingreep of katheterbehandeling (UMC Utrecht (academisch ziekenhuis)). De keuze hangt af van:

• Leeftijd en algehele gezondheid
• Ernst van de klepafwijking
• Aanwezigheid van andere hartproblemen
• Risico op complicaties bij chirurgie

Wat is de beste oefening voor de hartkleppen?

Aanbevolen oefeningen bij een hartklepaandoening

Matige aerobe oefening zoals wandelen, fietsen en zwemmen wordt aanbevolen (Hartstichting (Nederlandse patiëntenorganisatie)). Deze activiteiten verbeteren de conditie zonder het hart te zwaar te belasten.

• Wandelen – 30 minuten per dag op gematigd tempo
• Fietsen – op vlak terrein, niet te veel weerstand
• Zwemmen – rustige baantjes zonder wedstrijdintensiteit

Oefeningen om te vermijden

Zware krachttraining en intensieve sporten worden afgeraden bij een hartklepaandoening (Hartstichting). Dit geldt vooral voor:

• Squatten en deadliften met zware gewichten
• Intensieve intervaltraining (HIIT)
• Contactsporten (boksen, rugby)

Overleg altijd met een cardioloog voordat u een nieuw oefenprogramma start – het risico van overbelasting is reëel, maar beweging is juist goed voor de algehele hartgezondheid.

Wat is de functie van de hartkleppen?

Hartkleppen voorkomen dat bloed de verkeerde kant op stroomt (UMC Utrecht (academisch ziekenhuis)). Ze openen en sluiten bij elke hartslag, meer dan 100.000 keer per dag. Zonder deze kleppen zou het bloed heen en weer blijven stromen in plaats van efficiënt door het lichaam te worden gepompt.

De functie van elke klep is specifiek afgestemd op de locatie in het hart:

• Aortaklep en pulmonalisklep – halvemaanvormig, laten bloed uit de kamers naar de slagaders stromen
• Mitralisklep en tricuspidaalklep – hebben slippen die als parachutes openen en sluiten

Het patroon: elke klep is een precisieventiel dat is afgestemd op de druk in zijn deel van het hart.

Welke hartklepaandoeningen komen het meest voor?

De meest voorkomende hartklepaandoeningen zijn stenose (vernauwing) en insufficiëntie (lekkage). Daarnaast is de bicuspide aortaklep de meest voorkomende aangeboren afwijking (Ziekenhuis St Jansdal (regionaal ziekenhuis)).

• Aortaklepstenose – de aortaklep wordt steeds nauwer, vaak door verkalking
• Mitraliskleplekkage – de mitralisklep sluit niet goed, bloed stroomt terug
• Bicuspide aortaklep – aangeboren, twee in plaats van drie slippen

Hoe wordt een hartklepaandoening vastgesteld?

Een cardioloog begint met een lichamelijk onderzoek waarbij hij met een stethoscoop luistert naar geruis – het karakteristieke geluid van turbulente bloedstroom door een vernauwde of lekkende klep. De diagnose wordt bevestigd met:

• Echocardiografie (hartecho) – ultrasone beelden van de kleppen in beweging
• ECG (hartfilmpje) – meet elektrische activiteit, kan kamervergroting tonen
• CT-scan of MRI – gedetailleerde beelden voor operatieplanning

Wat zijn de behandelopties?

De behandeling hangt af van de ernst en het type afwijking. De opties variëren van medicatie tot chirurgie:

• Medicatie – voor symptoomcontrole bij lichte afwijkingen
• Klep reparatie – de eigen klep wordt hersteld, vaak bij mitralisklep
• Klepvervanging – de zieke klep wordt vervangen door een biologische of mechanische klep (UMC Utrecht (academisch ziekenhuis))
• TAVI – katheterbehandeling waarbij een nieuwe klep via de lies wordt geplaatst, geschikt voor oudere patiënten

Wat is de overlevingskans na een hartklepoperatie?

De overlevingskans na een electieve hartklepvervanging is hoger dan 95% (Hartstichting (Nederlandse patiëntenorganisatie)). De operatie is een routine-ingreep in gespecialiseerde hartcentra, met een laag risico op overlijden. De kwaliteit van leven neemt na herstel aanzienlijk toe.

De gemiddelde levensduur van een biologische klep is 10 tot 15 jaar, waarna een nieuwe operatie nodig kan zijn. Mechanische kleppen gaan langer mee, maar vereisen levenslange bloedverdunners.

Bevestigde feiten

Wat zeggen experts?

“Vroege diagnose is cruciaal. Bij tijdige herkenning van een hartklepaandoening kunnen we vaak ingrijpen voordat het hart onherstelbare schade oploopt.”

— Cardioloog, Hartstichting (Nederlandse patiëntenorganisatie)

“De vier kleppen werken als eenrichtingsventielen. Zelfs een kleine afwijking kan na jaren tot grote problemen leiden.”

— Hartwijzer.nl (onafhankelijke Nederlandse voorlichtingssite)

Voor een mens met een gezond hart is het antwoord duidelijk: vier kleppen. Maar de realiteit is dat een aanzienlijk deel van de bevolking – ongeveer 1-2% – met een variant rondloopt die het aantal effectief terugbrengt tot twee functionele eenheden. De consequentie: voor wie een bicuspide aortaklep heeft, is de keuze tussen niets doen en regelmatig controleren een kwestie van risicomanagement. Doe niets en je leeft waarschijnlijk prima, maar de kans op complicaties op latere leeftijd is reëel. Laat je controleren en je hebt de mogelijkheid om tijdig in te grijpen.

Veelgestelde vragen